केंद्र सरकारने हवाई टर्बाइन इंधन (ATF), कच्चे तेल, पेट्रोल आणि डिझेलवरील विंडफॉल टॅक्स तात्काळ रद्द केला

Admin - Lokesh Sarode

Published on: August 13, 2025

Join WhatsApp

Join Now

Join Telegram

Join Now

विंडफॉल टॅक्स रद्दीकरणावर संपूर्ण माहिती (पॉईंट्स स्वरूपात): Daily Current Affairs

घोषणेची तारीख व अंमलबजावणी:

2 डिसेंबर 2024 रोजी केंद्र सरकारने हवाई टर्बाइन इंधन (ATF), कच्चे तेल, पेट्रोल आणि डिझेलवरील विंडफॉल टॅक्स तात्काळ रद्द केला.
अतिरिक्त माहिती : हा कर 1 जुलै 2022 पासून लागू होता; त्यापूर्वी तेल कंपन्यांचे नफेमध्ये 400% वाढ झाली होती (2021-22).

विंडफॉल टॅक्स म्हणजे काय?:

– परिभाषा: उद्योगांना झालेल्या अनपेक्षित नफ्यावर (उदा. जागतिक तेल किमतीतील भडकाभडकी) लादण्यात येणारा अतिरिक्त कर.
– उद्देश: अतिनफा कमी करून ग्राहकांचे संरक्षण करणे आणि सरकारला महागाई नियंत्रणासाठी अतिरिक्त उत्पन्न मिळवणे.
– अतिरिक्त माहिती: याला “स्पेशल अॅडिशनल एक्साइज ड्युटी” (SAED) असे संबोधले जात असे.

ऐतिहासिक पार्श्वभूमी:

प्रारंभ तारीख: 1 जुलै 2022 (जागतिक कच्च्या तेलाच्या भावात तीन वाढ झाल्यानंतर).
कच्चे तेल: ₹6,400 प्रति टन (सुरुवातीचा दर)
पेट्रोल/डिझेल: ₹13/लिटर
ATF: ₹6/लिटर
अतिरिक्त माहिती : दर 15 दिवसांनी पुनरावलोकन होत असे; ऑक्टोबर 2023 मध्ये कच्च्या तेलावरील कर शून्य करण्यात आला होता.

रद्दीकरणाची कारणे:

तेल किमतीत स्थिरता (2024 मध्ये कच्च्या तेलाचा भाव $75-85/बॅरल या श्रेणीत).
तेल कंपन्यांचे नफेमध्ये घट (2024 च्या तिसऱ्या तिमाहीत 68% घट).
उद्योगाचा दबाव: टॅक्समुळे गुंतवणूकीवर नकारात्मक प्रभाव पडतो हा युक्तिवाद.
अतिरिक्त माहिती : 2022-24 दरम्यान या करातून सरकारला ₹1.9 लाख कोटी उत्पन्न मिळाले.

आंतरराष्ट्रीय संदर्भ

IMF ची शिफारस : 2021-23 च्या ऊर्जा संकटादरम्यान जागतिक स्तरावर विंडफॉल टॅक्स लागू करण्याचा सल्ला.
इतर देश: यूके (25%), इटली (25%), स्पेन (1.2%) यांनी असे कर लागू केले होते.
अतिरिक्त माहिती : यूके मध्ये यामुळे तेल कंपन्यांनी गुंतवणूक रद्द केल्याचे नमुने दिसले.

विवादाचे मुद्दे:

समर्थन: बाजार स्थिरतेच्या वेळी कर काढून टाकणे योग्य.
टीका: कर रद्द केल्याने तेल कंपन्यांना अतिरिक्त ₹48,000 कोटी फायदा होईल. ग्राहकांना तात्काळ किमतीत आराम मिळणार नाही. अतिरिक्त माहिती: 2022 मध्ये SAED लागू केल्यावर ONGC च्या नफ्यात 38% घट झाली होती.

अभ्यासासाठी अतिरिक्त तथ्ये: daily current affairs

– कर रचना: विंडफॉल टॅक्स हा अतिरिक्त एक्साइज ड्युटी होता; GST च्या अंतर्गत नव्हता.
– राजकोषीय प्रभाव: 2023-24 मध्ये या करातून मिळालेले उत्पन्न केंद्राच्या एकूण कर उत्पन्नाच्या 1.2% होते.
– पर्यायी उपाय: विंडफॉल टॅक्स ऐवजी नफ्यावरील कर (कॉर्पोरेट टॅक्स) वाढवण्याची मागणी काही अर्थतज्ञांकडून.
– भविष्यातील धोरण: कच्च्या तेलाचा भाव $90/बॅरल पेक्षा जास्त झाल्यास कर पुन्हा लागू करण्याची शक्यता.

daily current affairs | daily current affairs

Lokesh Sarode

Tiffany D. Jackson is the critically acclaimed author of Allegedly, Monday’s Not Coming, and Let Me Hear a Rhyme. A Walter Dean Myers Honor Book and Coretta Scott King–John Steptoe New Talent Award winner, she received her bachelor of arts in film from Howard University, earned her master of arts in media studies from the New School, and has over a decade in TV and film experience. The Brooklyn native still resides in the borough she loves. You can visit her at www.mpsctayari.com.

View All

"अधिक माहिती हवी आहे का? खाली दिलेल्या संबंधित पोस्ट तुमच्यासाठी खास निवडल्या आहेत. या लेखांमध्ये या विषयाशी संबंधित आणखी उपयुक्त माहिती, टिप्स आणि मार्गदर्शन मिळेल. वाचून झालेल्या विषयाला पूरक अशी आणखी सामग्री पाहण्यासाठी पुढे शोधा."