महाराष्ट्र लोकसेवा आयोगाच्या (MPSC) अभियांत्रिकी सेवेच्या स्वप्नांना पंख फुटण्यासाठी, मेकॅनिकल अभियंत्यांना MPSC Mechanical engineering syllabus चे स्पष्ट आणि तपशीलवार ज्ञान असणे गरजेचे आहे. पूर्व परीक्षा (MPSC Rajyaseva pre syllabus) उत्तीर्ण झाल्यानंतर मुख्य परीक्षेची (MPSC Rajyaseva mains syllabus) तयारी ही खरी आव्हानात्मक पायरी असते. हा लेख तुम्हाला MPSC अभियांत्रिकी सेवा मुख्य अभ्यासक्रम (मेकॅनिकल) चा पूर्ण आढावा देईल, योग्य MPSC syllabus books चा उल्लेख करेल आणि परीक्षेची यशस्वी तयारी कशी करावी याबद्दल मार्गदर्शन करेल. MPSC syllabus समजून घेणे हे तुमच्या यशाच्या वाटचालीतील पहिले पाऊल आहे.
मुख्य परीक्षेची रचना आणि पेपर विभागणी
MPSC अभियांत्रिकी सेवा (मेकॅनिकल) मुख्य परीक्षा (MPSC Rajyaseva mains syllabus चा अविभाज्य भाग) मध्ये दोन तांत्रिक पेपर्स असतात, प्रत्येकी २०० गुणांचे. हे पेपर्स तुमच्या मेकॅनिकल अभियांत्रिकीच्या सखोल ज्ञानाची चाचणी घेतात.
| पेपर क्र. | विषय | कमाल गुण | कालावधी |
|---|---|---|---|
| पेपर I | सामान्य अभियांत्रिकी (General Engineering) | 200 | 3 तास |
| पेपर II | विशेष विषय: मेकॅनिकल अभियांत्रिकी (Mechanical Engineering) | 200 | 3 तास |
पेपर I: सामान्य अभियांत्रिकी (General Engineering)
हा पेपर सर्व अभियांत्रिकी शाखांच्या उमेदवारांसाठी सामान्य असून MPSC syllabus नुसार खालील घटकांचा समावेश होतो:
-
अभियांत्रिकी यंत्रणा (Engineering Mechanics): साम्यता, केंद्रक, घर्षण, कार्य-ऊर्जा-शक्ती, गतीविषयक तत्त्वे.
-
सामग्री विज्ञान (Materials Science): धातू, अधातू, संमिश्र पदार्थांचे यांत्रिक गुणधर्म, हवामान प्रतिरोध, हार्डनिंग प्रक्रिया.
-
उष्मागतिकी (Thermodynamics): ऊर्जा, एन्ट्रॉपी, उष्णता इंजिन, रेफ्रिजरेशन चक्र, उष्णता हस्तांतरण (वहन, संवहन, प्रारण).
-
द्रव यंत्रणा (Fluid Mechanics): द्रव गुणधर्म, दाब मापन, बर्नोलीचे समीकरण, पाईप प्रवाह, पंप आणि टर्बाइन्सची मूलभूत तत्त्वे.
-
मूलभूत विद्युत अभियांत्रिकी (Basic Electrical Engineering): DC/AC सर्किट्स, विद्युतचुंबकत्व, मोटर्स आणि जनरेटर्सची मूलभूत संकल्पना, मापनयंत्रे.
पेपर II: मेकॅनिकल अभियांत्रिकी (Mechanical Engineering)
हा पेपर MPSC Mechanical engineering syllabus चा केंद्रबिंदू आहे आणि तुमच्या विशेषतेवर केंद्रित आहे. यात खालील प्रमुख विभागांचा सखोल अभ्यासक्रम समाविष्ट आहे:
-
मेकॅनिकल डिझाइन (Machine Design): स्ट्रेस, स्ट्रेन विश्लेषण, फॅटिग, शाफ्ट, बेअरिंग्स, गियर्स, स्प्रिंग्स, बोल्टेड जॉइंट्सची डिझाइन.
-
उष्मा इंजिन आणि कॉम्प्रेसर्स (Heat Engines & Compressors): IC इंजिन्स (पेट्रोल/डिझेल) कार्यपद्धती, कार्यक्षमता, इंधने व ज्वलन, टर्बोचार्जिंग, वाष्प टर्बाइन्स, गॅस टर्बाइन्स, कॉम्प्रेसर्सचे प्रकार आणि कार्यपद्धती.
-
उत्पादन तंत्रज्ञान (Manufacturing Technology): मेटल कास्टिंग (सँड, डाय), वेल्डिंग (प्रकार, तंत्र), मशीनिंग (टर्निंग, मिलिंग, ड्रिलिंग, ग्राइंडिंग), नॉन-ट्रेडिशनल मशीनिंग (EDM, ECM), मेटल फॉर्मिंग (फोर्जिंग, रोलिंग, ड्रॉइंग), मेट्रोलॉजी आणि क्वालिटी कंट्रोल.
-
द्रव शक्ती यंत्रणा (Fluid Power): हायड्रॉलिक्स आणि न्यूमॅटिक्स सिस्टम्स, पंप्स, एक्युएटर्स, वाल्व्ह्स, सर्किट्सचे विश्लेषण.
-
इंडस्ट्रियल इंजिनिअरिंग (Industrial Engineering): उत्पादन नियोजन आणि नियंत्रण (PPC), वर्क स्टडी (मेथड स्टडी, वर्क मापन), अर्थशास्त्र, स्टॉक नियंत्रण, क्षमता नियोजन.
तयारीचे धोरण आणि महत्त्वाचे संसाधने
-
अधिकृत स्रोत प्रथम: MPSC Rajyaseva mains syllabus चा सर्वात विश्वासार्ह आधार म्हणजे अधिकृत अधिसूचना. ती नक्की MPSC च्या अधिकृत वेबसाइटवरून (www.mpsc.gov.in) डाउनलोड करा. MPSC syllabus in marathi pdf शोधून काढा आणि काळजीपूर्वक वाचा.
-
मूलभूत पाठ्यपुस्तके: MPSC syllabus books मध्ये प्रमाणित पुस्तकांवर भर द्या. उदा., थर्मोडायनॅमिक्ससाठी पी.के. नाग, फ्लुइड मेकॅनिक्ससाठी आर.के. बन्साल, मशीन डिझाइनसाठी आर.एस. खुरमी आणि जे.के. गुप्ता, प्रोडक्शन टेक्नॉलॉजीसाठी पी.एन. राव, ही पुस्तके तुमचा पाया मजबूत करतील.
-
मागील वर्षांचे प्रश्नपत्रिका: MPSC Mechanical engineering syllabus अंतर्गत मागील ५-७ वर्षांच्या मुख्य परीक्षेच्या प्रश्नपत्रिकांचा सखोल अभ्यास करा. प्रश्नांचे स्वरूप, गुंतागुंत आणि महत्त्वाचे विषय समजून घ्या.
-
संकल्पनात्मक स्पष्टता: रटंट विद्येऐवजी मूलभूत संकल्पनांच्या खोलवर समज निर्माण करा. सिद्धांत आणि त्याचा व्यावहारिक उपयोग यातील संबंध जाणून घ्या.
-
सातत्यसाठी सराव: नियमितपणे प्रश्न सोडवणे आणि मॉक टेस्ट्स द्यावयास हवेत. यामुळे वेळेचे व्यवस्थापन आणि उत्तर लेखनाचा सराव होतो.
निष्कर्ष: MPSC Mechanical engineering syllabus
MPSC Mechanical engineering syllabus हा विस्तृत आणि बहुआयामी असला तरी, नियोजनबद्ध अभ्यास आणि योग्य संसाधनांनी (MPSC syllabus books) तो सहजपणे व्यवस्थापित करता येतो. पेपर I (सामान्य अभियांत्रिकी) आणि पेपर II (मेकॅनिकल विशेष) या दोन्हीचा MPSC syllabus चांगल्या प्रकारे समजून घेणे, अधिकृत MPSC Rajyaseva mains syllabus ध्यानात घेणे आणि सातत्याने सराव करणे ही यशाची गुरुकिल्ली आहे. अधिकृत MPSC syllabus in marathi pdf नेहमी जवळ ठेवा. एकाग्रता, परिश्रम आणि धैर्याने तयारी सुरू ठेवा, महाराष्ट्राच्या सेवेसाठी तुमचे स्वप्न साकारण्याची वाट पहात आहे! शुभेच्छा!
[pdf-embedder url=”http://mpsctayari.com/wp-content/uploads/2025/08/MPSC-Gazetted-Mechanical-Engineering-Services-Mains-Syllabus.pdf”]
